Қазақстанда ветеринария саласындағы заңнаманы жетілдіру және ветеринария мамандарының әлеуметтік қорғалуын арттыру бағытында жұмыстар жүргізілуде.
2026 жылғы 4 қарашада Құрылтай депутаттары «Қазақстан Республикасының ветеринария мәселелері бойынша кейбір заңнамалық актілеріне өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» заң жобасын бірінші оқылымда мақұлдады.
Заң жобасы ветеринариялық қызметті жетілдіруге, ветеринариялық қауіпсіздікті қамтамасыз етуге, ветеринария мамандарының мәртебесін арттыруға және азық-түлік өнімдерінің қауіпсіздігін бақылауды күшейтуге бағытталған.
Құрылтай депутаты Серік Егизбаевтың мәліметінше, заң жобасында көзделген іс-шараларды іске асыру үшін мемлекеттік бюджеттен жыл сайын шамамен 27 млрд теңге қосымша қаражат қажет болады.
Ветеринариялық бақылау жүйесін жетілдіру
Заң жобасының негізгі бағыттарының бірі – мемлекеттік басқару деңгейлері арасындағы өкілеттіктерді ажырату және ветеринариялық ұйымдардың функцияларын нақтылау.
Жергілікті атқарушы органдарға қан алу жүйелерін сатып алу функцияларын бекіту көзделеді.
Республикалық эпизоотияға қарсы отряд ветеринариялық препараттардың айналымына байланысты іс-шаралардың толық кешенін жүзеге асырады. Сонымен қатар ауру жануарларды, жануарлардан алынатын өнімдер мен шикізатты алып қою және жою кезінде олардың құнын иелеріне өтеу мәселелері қарастырылады.
Ветеринариялық бақылау және қадағалау комитетінің құзыретіне эпизоотиялық ошақтарды зерттеу, ветеринария саласында лицензиялар мен рұқсаттар беру функцияларын беру ұсынылады.
Бұдан бөлек, Ветеринария бойынша ұлттық референттік орталыққа ветеринариялық препараттарды өндіру саласында сараптамалық қызметті жүзеге асыру өкілеттігін беру көзделеді.
Заң жобасында жергілікті деңгейде құрылған мемлекеттік ветеринариялық ұйымдардың функцияларын нақтылау, оның ішінде ветеринариялық іс-шараларды жүргізу және патологиялық материалдардан сынамалар алу мәселелері де қамтылған.
Ветеринария мамандарының әлеуметтік қорғалуын арттыру
Заң жобасында ветеринариялық дәрігерлердің мәртебесін көтеруге және еңбек жағдайларын жақсартуға ерекше назар аударылады.
Ветеринария мамандығының, әсіресе ауылдық жерлерде, жеткілікті деңгейде тартымды болмауы кадр тапшылығына, жұмыс істеп жүрген мамандардың жүктемесінің артуына және ветеринариялық іс-шаралардың уақытылы жүргізілуіне кері әсерін тигізуде.
Осы мәселелерді шешу мақсатында ветеринария мамандарына әлеуметтік және кәсіби қолдау көрсету шараларын кеңейту ұсынылады.
Атап айтқанда, заң жобасында:
- жыл сайынғы ақы төленетін еңбек демалысын беру және сауықтыруға арналған кемінде екі лауазымдық айлықақы мөлшерінде жәрдемақы төлеу;
- ғылыми дәрежесі бар мамандарға қосымша ақы белгілеу: ғылым кандидаттарына – 17 АЕК, ғылым докторларына – негізгі жұмыс орны бойынша 34 АЕК;
- ветеринария мамандарын арнайы киіммен қамтамасыз ету;
- ветеринария саласының кадрлық әлеуетін дамыту және мамандардың кәсіби мәртебесін арттыру көзделеді.
Ветеринариялық палата құру
Заң жобасында ветеринария саласында қоғамдық ұйым нысанында Ветеринариялық палата құру ұсынылады.
Палатаның қызметі ветеринариялық дәрігерлердің құқықтары мен кәсіби мүдделерін білдіруге және қорғауға, олардың есебін жүргізуге, сондай-ақ біліктілігін арттыруға бағытталады.
Кәсіби бірлестікті құру ветеринария мамандарының қоғамдастығын нығайтуға, мамандықтың беделін арттыруға және кәсіби құзыреттіліктерін дамытуға мүмкіндік береді.
Ветеринария саласын цифрландыру және азық-түлік қауіпсіздігі
Реформаның маңызды бағыттарының бірі – ветеринария саласын цифрландыру.
Заң жобасында ветеринария саласындағы цифрлық жүйені құру және оның жұмыс істеуін қамтамасыз ету, орын ауыстырылатын объектілердің қадағалануын, есеп пен есептілікті жетілдіру, сондай-ақ ветеринариялық қызметті автоматтандыру көзделеді.
Цифрлық жүйеде ветеринария саласындағы субъектілер мен объектілер, жүргізілетін ветеринариялық іс-шаралар, мемлекеттік ветеринариялық-санитариялық бақылау және қадағалау туралы мәліметтер қамтылады.
Сонымен қатар жануарларды, жануарлардан алынатын өнімдер мен шикізатты өткізетін сауда объектілерінде ветеринариялық-санитариялық бақылау мен қадағалауды күшейту ұсынылады.
Заң жобасында ауыл шаруашылығы жануарларын есепке алудың дұрыстығын арттыру, оларды өткізу және сою туралы, сондай-ақ сәйкестендіру құралдарының жоғалуы немесе бүлінуі туралы уақтылы хабарлау міндеттерін белгілеу де қарастырылған.
Қаржыландыру және саланы одан әрі дамыту
Заң жобасында көзделген шараларды іске асыру үшін мемлекеттік бюджеттен жыл сайын шамамен 27 млрд теңге бөлу жоспарлануда.
Ұсынылып отырған өзгерістер ветеринариялық қызметтің тиімділігін арттыруға, кадрлық әлеуетті нығайтуға, ветеринариялық бақылау жүйесін жетілдіруге және азық-түлік өнімдерінің қауіпсіздігін қамтамасыз етуге бағытталған.
Аталған бастамаларды іске асыру Қазақстанның ветеринария саласын одан әрі дамытуға, ветеринария мамандарының кәсіби мәртебесін арттыруға және еліміздегі ветеринариялық қауіпсіздік жүйесін нығайтуға маңызды қадам болады.
Дереккөз: Zakon.kz, 2026 жылғы 4 қараша.